Auzia hainbat ikaslek eta haien familiek aurkeztutako salaketen ondorioa da. A ereduko itunpeko ikastetxeetako ikasleak izan dira kaltetuenak, eta datuek polemikaren tamaina erakusten dute: hasierako zuzenketan 168 zero zenbatu ziren Euskara eta Literatura II azterketan. Berrikuspenaren ondoren kopurua 108ra jaitsi bazen ere, zenbait ikastetxetan zeroen pilaketak arreta berezia piztu zuen. Esaterako, ikastetxe batean 41 ikasletik 12k zero atera zuten, eta beste batean 120tik 26k.
Auziaren larritasuna agerian uzten duen beste datu bat ere bada: 1.778 ikaslek eskatu zuten Euskara eta Literatura II azterketa berrikustea, PAUko ikasgairik erreklamatuena bihurtuz. Hala ere, familia askok emaitzek ez zituztela zalantzak argitu iritzita, epaitegietara jotzea erabaki zuten.
Oraingoz, 25 ikasleri baino ez diete eragiten kautelazko neurriek; hau da, demanda judiziala aurkeztu dutenei.
Bi kautelazko neurri, gatazka baten erdian
Epaileek behin-behineko bi neurri ezarri dituzte. Lehenengoaren arabera, ikasle horien unibertsitatera sartzeko nota berriro kalkulatu beharko da, euskarako azterketaren kalifikazioa kontuan hartu gabe. Helburua aurrematrikulazio-prozesuan kalterik ez eragitea da, epaia iritsi aurretik plaza gal ez dezaten.
Bigarren neurriak, berriz, ikasle horiei unibertsitate-plaza gordetzea agintzen du, auzia ebatzi bitartean. Hor dago gatazka nagusia. EHUren ustez, neurri hori ezinezkoa da aplikatzea; izan ere, plazak lehentasun-ordenaren arabera esleitzen dira, eta erreserba berezi batek gainerako ikasleen berdintasun-printzipioa urratuko luke. Horregatik, unibertsitateak kautelazko neurriak errekurritzea erabaki du.
Zergatik eman diete arrazoia epaileek?
Auto judizialek ez dute auziaren funtsa ebatzi, baina premiazko neurriak justifikatu dituzte. Alde batetik, epaileen ustez, matrikulazio-epea amaitu aurretik erantzunik emango ez balitz, ikasleek "kalte konponezina" jasan lezakete.
Bestetik, irregulartasunen zantzuak ikusten dituzte, batez ere ikasleen eta ikastetxeen anonimotasuna bermatu ote zen zalantzan jarriz. Epaileen arabera, errektoreak egindako adierazpen batzuek iradokitzen dute zuzentzaileek bazekitela zein epaimahaiko eta zein ikastetxetako azterketak ari ziren zuzentzen. Horri, gainera, GAUR aplikazioan kalifikazio batzuk sartzean atzemandako akats tekniko bat gehitu zaio, eta horrek zalantzak areagotu ditu. Horrenbestez, epaileen ustez, selektibitatea arautzen duen estatuko araudiak eskatzen duen anonimotasun-printzipioa urratu ahal izan da.
Horrez gainera, aipatu beharrekoa da PAUren antolaketa Hezkuntza Sailaren eskumena den arren, oraingoz Eusko Jaurlaritzak ez duela adierazpen publikorik egin auziaren inguruan.
Ziurgabetasuna ikasleen artean
Epaileen erabakiak ez du auzia amaitutzat eman. Kautelazko neurriak behin-behinekoak dira, eta orain EHUk aurkeztuko duen errekurtsoaren eta etorkizuneko epaiaren zain geratuko da guztia.
Bien bitartean, polemikak ziurgabetasuna sortu du bai demanda aurkeztu duten ikasleen artean, bai PAU baldintza berdinetan egin duten gainerako ikasleen artean. Izan ere, unibertsitateko plazen esleipenean izan dezakeen eragina kezka iturri bihurtu da.