Azken asteetan jakin dugu Artaza-Romo BHIko ikasleak inguruko beste ikastetxe batzuetara lekualdatzeko aukera mahai gainean jarri dela Subflubialaren obrek izan dezaketen eragina dela eta. Horrek berak erakusten du proiektu honek hezkuntza komunitate bati zuzenean eragin diezaiokeela.
Azpiegitura handi honek kezka handia sortu du azken urteotan ingurumenari, mugikortasun ereduari eta lurraldearen antolaketari dagokienez. Baina Artaza-Romo BHI institutuaren kasuak argi erakusten du eztabaida hau ez dela soilik azpiegitura bati buruzkoa: hezkuntza komunitate oso baten egunerokoari eta etorkizunari buruzkoa ere bada.
Artaza-Romo BHI institutuaren kasuak argi erakusten du egoeraren larritasuna. Hasieratik hainbat eragilek ohartarazi zuten tunelaren obrek inguruko ikastetxeetan izan zezaketen eraginaz. EH Bildutik, ikerketa epidemiologikoetan eta elkarte zientifikoen artikuluetan oinarrituta, hasieratik ohartarazi dugu proiektua bi arrazoirengatik dela onartezina: alde batetik, Artatza parkearen indusketa eta suntsiketa ekarriko duelako; eta bestetik, horrek inguruko ikastetxeetan ikasten eta lan egiten duten pertsonen osasunean izan dezakeen eraginagatik.
Hala ere, administrazioek ez dute inoiz argi azaldu zein izango den proiektu honek inguruko ikastetxeetan izango duen benetako eragina.
2023ko maiatzean, Artaza-Romo BHIko zuzendaritza-taldeak, klaustroak eta hezkuntza-komunitateak Hezkuntza Sailari ohartarazi zioten obrek ikastetxearen eguneroko jardueran izango zituzten ondorioez.
Kezka horiek ikusita, duela urtebete Eusko Legebiltzarrean galdera batzuk erregistratu genituen, Hezkuntza Sailburuari zuzenduta. Helburua argia zen: jakitea ea tunelaren obrek Artaza-Romo BHI institutuan eta inguruko ikastetxeetan izango zuten eragina behar bezala aztertu ote zen, eta ea hezkuntza jarduera normaltasunez garatu ahal izango zen obra horien testuinguruan.
Jasotako erantzuna, ordea, ez zen argigarria izan: Hezkuntza Sailburuak adierazi zuen informazioa biltzen ari zirela. Alegia, tamaina handiko azpiegitura baten lanak aurreikusten ziren arren, oraindik ez zegoen balorazio argirik hezkuntza jardueran izan zezakeen eraginari buruz.
Gainera, 2025eko apirilean, EH Bildutik —Ekologistak Martxan eta beste hainbat kolektibok egin zuten bezala— alegazioak aurkeztu genizkion Subflubialaren ingurumen-inpaktuaren azterketaren aldaketari. Bertan azpimarratu genuen proiektuak pertsonen osasunean izan dezakeen eragina, bereziki haurtzaroan eta nerabezaroan.
Azaldu genuenez, obrek iraungo duten epeak ikasleen garapen fase oso garrantzitsu bat hartzen du: nerabezarotik helduarora igarotzeko etapa oso bat. Hala ere, proiektu osoaren obrek 5-6 urte iraungo dutela aitortu dute.
Kontuan izan behar da haurren eta nerabeen egunerokoaren zati handi bat ikastetxeetan igarotzen dela —egunaren laurdena arte—, gehienetan hiri testuinguruetan eta trafikoaren eta kutsaduraren eraginpean. Artaza-Romo BHI, Romo Eskola eta Artaza-Pinueta Eskolaren kasuan, Artatza parkeko obrek iraungo duten urteetan partikulen kutsadura ohiko ingurumen-mailak baino handiagoa izango dela ohartarazi genuen.
Baina arazoa ez da soilik obren garaian gertatzen dena. Tunela martxan jartzen denean ere ondorioak izango ditu inguruan: trafiko gehiago, zarata handiagoa eta kutsadura gehiago. Horrek guztiak eragina izango du institutuaren ingurunean ikasten eta lan egiten duen komunitatean.
Horregatik guztiagatik, Subflubialaren proiektua gelditzea eskatzen dugu. Nahikoa arrazoi daude ingurumenari lotuta, martxan dago administrazioarekiko auzi-errekurtso bat, eta orain, gainera, hezkuntza komunitateari zuzenean eragiten dionez, uste dugu baldintza guztiak betetzen direla Bizkaiko Foru Aldundiak azpiegitura honen egokitasuna berriz pentsa dezan.
Oihane Zelaia Getxoko EH Bilduko zinegotzia
María José Peleteiro Leioako EH Bilduko zinegotzia
