Txertoak eta zentzugabeko aurreiritziak

2018/05/24 00:00

Sopela

1796. urtean nafarreria gaixotasun hilgarria oztoporik gabe hedatuz zioan Europan zehar. Urte horretan Edward Jenner, Ingalaterrako herri-mediku batek, behaketa bitxi bat egin zuen: behiak jezten zituzten baserritarrak ez ziren nafarreriarekin kutsatzen. Behi-nafarreria mota arin baten sintomak jasaten zuten, baina arazorik gabe sendatzen ziren, eta giza-nafarreriaren barietate ikaragarria ez zuten harrapatzen, babestuta edo. Ia mende bat geroago, 1880. urtean, Louis Pasteur kimikari frantziarra kolera infekzioa ikertzen ari zen oiloetan, horretarako bakterio kultiboak garatu, oiloetan inokulatu eta gaixotasunaren garapena aztertzen zuen. Behin, bere laguntzaileari ahaztu zitzaion kultibo bat injektatzea oiloetan eta konturatu zenerako bakterioak ahulduta zeuden. Dena dela oiloak inokulatu zituen. Hauek gaixotasunaren sintomak eduki zituzten baina modu oso arin batean, eta inmunizatuta geratu ziren. Pasteurrek, Jenner-en istorioa gogoratuz, txertaketaren printzipioa ulertu zuen. Jenner-en omenez prozesuari Txertaketa deitu zion (frantsezez txertoa “vaccin” eta behia “vache”). Gaur egun ondo ulertzen dugu txertoen printzipioa: organismoan agente patogenoaren lagin ahuldu bat sartzen da sistema inmunologikoa haren kontra borrokatzen ikas dezan. Txerto batek albo efektuak ditu, jakina, gaixotasuna nolabait eragiten duelako modu arin batean, sukarra esate baterako. Baina beste gaixotasun bat eragin dezakeela pentsatzea nahiko absurdoa da. Hala ere, nahikoa da Hollywoodeko ospetsuren batek aipatzea meningitisen txertoak autismoa sortzen duela, milaka gurasok haien seme-alabak ez txertatzearen erabakia hartzeko. Harrigarria eta arriskutsua.

  Iritzia 2017-10-22 12:02

Eppur si muove...

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Erromako Santa Maria dominikoen komentuan, 1633.urteko ekainaren 22an, Urbano VIII aitasantuak zuzendutako auzi batean, Galileo (eta bide batez pentsakera arrazionala) umiliatua izan zen.

  Iritzia 2017-05-31 15:47

Selz karameluak

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Iragana dagoeneko ez da. Etorkizuna oraindik ez dago, eta akaso ez da sekula egongo. Gaur, une honetan, hau irakurtzen duzun bitartean, denborak atzamarren artetik ihes egiten dizu, likido garden eta harrapaezin bat bezala.

2017-02-23 13:27

Pentsakera arrazionala vs aurreiritziak

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Gure gaur eguneko gizartearen arazoen zerrenda ez da laburra. Beharbada, zerrenda horren lehendabiziko postua pentsakera zientifikoa eta arrazionalaren presentzia urria da.

2016-12-03 12:10

Valentina Tereshkova

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Valentina Tereshkova

Hainbat eremutan legez, zientzian ere emakumeak sarritan baztertuak izan dira historian zehar.

  Iritzia 2016-09-22 15:39

Scottie Pippen efektua

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Michael Jordan historiako basket jokalaririk handiena izanaren inguruan eztabaida gutxi dago.

  Iritzia 2016-05-11 22:54

Bidaia

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Bidaia zoragarri baten kondaira

  Iritzia 2016-02-23 23:07

Puzzle bat baino ez gara

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Demagun mila pertsona bakoitzak bere aurrean puzzle bat osatuta duelarik. Puzzle bakoitzak mila pieza ditu, eta denak ezberdinak dira.

  Kultura 2015-11-12 15:30

Doppler efektua eta Big Bang

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Joan den mendeko 20. hamarkadan Edwin Hubble astronomoak hainbat urte eman zituen Einstenek aldez aurretik aurresan zuen teoria bat frogatzeko, galaxia guztiak aldentzen ari direla hain zuzen, puzten ari den puxika baten antzera, hau Big Bang teoriaren alde zihoan gertaera bat izanik.

2015-10-29 21:07

Hona hemen Carl Sagan maisuaren hausnarketa zoragarri bat

Erabiltzailearen aurpegia Eduardo San Andres

Hona hemen Carl Sagan maisuaren hausnarketa zoragarri bat bizitzari eta zientziari buruz. Gure etxea puntutxo txiki urdin bat besterik ez da. Gozatu...